Branża meblarska i stolarska w Polsce stoi przed znaczącymi zmianami regulacyjnymi. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115, powszechnie znane jako EUDR (EU Deforestation Regulation), nakłada nowe obowiązki na firmy pracujące z drewnem. Choć termin wejścia w życie przepisów został przesunięty, już teraz warto przygotować się na nadchodzące wymagania.
Czym jest rozporządzenie EUDR?
EUDR to unijna regulacja mająca na celu ograniczenie wpływu Unii Europejskiej na globalne wylesianie i degradację lasów. Rozporządzenie dotyczy wprowadzania na rynek unijny oraz wywozu z UE niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem. Dla branży meblarskiej najistotniejsze są regulacje dotyczące drewna oraz produktów pochodnych, w tym mebli, elementów stolarki budowlanej czy opakowań drewnianych.
Głównym założeniem przepisów jest zapewnienie, że produkty dostępne na rynku europejskim nie pochodzą z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 roku oraz zostały wyprodukowane zgodnie z prawem kraju pochodzenia surowca. To wymóg, który obejmuje nie tylko bezpośrednich importerów drewna, ale także producentów gotowych wyrobów.
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Rozporządzenie EUDR obejmuje wszystkich operatorów i podmioty handlowe, które wprowadzają na rynek unijny lub z niego wywożą drewno oraz produkty zawierające drewno. W praktyce oznacza to, że obowiązki mogą dotyczyć zarówno dużych producentów mebli, jak i mniejszych stolarni realizujących zamówienia z wykorzystaniem materiałów drewnopochodnych.
Szczególnie istotne jest to, że odpowiedzialność za zgodność z przepisami spoczywa na pierwszym podmiocie wprowadzającym produkt na rynek UE. Jeśli więc stolarz kupuje drewno od importera z kraju trzeciego, to importer musi wykazać zgodność z EUDR. Jednak producent mebli powinien dysponować odpowiednią dokumentacją potwierdzającą legalność pochodzenia materiału.
Kiedy wchodzą w życie przepisy?
Pierwotnie planowano, że rozporządzenie zacznie obowiązywać od 30 grudnia 2024 roku. Jednak w wyniku decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady termin został przesunięty o rok. Obecnie duże przedsiębiorstwa oraz podmioty handlowe będą musiały spełniać wymogi EUDR od 30 grudnia 2025 roku, natomiast mikroprzedsiębiorstwa i małe firmy otrzymały dodatkowy czas – ich obowiązki rozpoczną się 30 czerwca 2026 roku.
Warto podkreślić, że Polska została uznana za kraj o niskim ryzyku produkcji drewna w kontekście wylesiania. Oznacza to, że przedsiębiorcy pozyskujący drewno z Polski będą podlegać uproszczonym obowiązkom w zakresie należytej staranności – nie będą musieli przeprowadzać pełnej oceny ryzyka ani wdrażać środków zmniejszających ryzyko.
Obowiązek należytej staranności – co to oznacza w praktyce?
Kluczowym wymogiem EUDR jest wdrożenie systemu należytej staranności. Polega on na zbieraniu i weryfikacji informacji dotyczących pochodzenia drewna oraz produktów drewnopochodnych. System ten obejmuje trzy główne etapy:
- Gromadzenie informacji – przedsiębiorcy muszą pozyskać dane o towarach, w tym dokładne dane geolokalizacyjne miejsca pozyskania surowca, informacje o dostawcach oraz dokumenty potwierdzające legalność produktu zgodnie z prawem kraju pochodzenia.
- Ocena ryzyka – na podstawie zebranych informacji należy przeprowadzić analizę ryzyka, że dany produkt może być powiązany z wylesianiem lub nielegalnym pozyskaniem drewna.
- Środki ograniczające ryzyko – jeśli zidentyfikowane ryzyko nie jest znikome, konieczne jest podjęcie działań mających na celu jego zmniejszenie, takich jak pozyskanie dodatkowych dokumentów, przeprowadzenie audytów czy skorzystanie z niezależnych badań.
Dla producentów mebli i stolarzy oznacza to konieczność ścisłej współpracy z dostawcami drewna oraz prowadzenia szczegółowej dokumentacji dotyczącej łańcucha dostaw.
Oświadczenie o należytej staranności
Każdy operator wprowadzający produkty objęte EUDR na rynek unijny lub eksportujący je musi złożyć oświadczenie o należytej staranności. Dokument ten potwierdza, że przedsiębiorca przeprowadził wymagane procedury i zebrał niezbędne informacje. Oświadczenia będą składane za pośrednictwem systemu informacyjnego TRACES, który jest utrzymywany przez Komisję Europejską.
Polska ustawa wdrażająca EUDR
Choć rozporządzenie EUDR jest aktem prawnym obowiązującym bezpośrednio we wszystkich krajach Unii Europejskiej, Polska musi przyjąć własne przepisy krajowe regulujące niektóre kwestie wykonawcze. Dotyczy to przede wszystkim wyznaczenia organów odpowiedzialnych za nadzór oraz określenia sankcji za naruszenie przepisów.
Zgodnie z projektem polskiej ustawy, organami właściwymi w zakresie EUDR mają być:
- Inspekcja Ochrony Środowiska – w odniesieniu do drewna i produktów pochodnych,
- Inspekcja Handlowa – w zakresie kauczuku i produktów pochodnych,
- Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – w odniesieniu do kakao, kawy, palmy olejowej i soi,
- Inspekcja Weterynaryjna – w zakresie bydła i produktów pochodnych.
Koordynatorem krajowym odpowiedzialnym za stosowanie rozporządzenia ma być minister właściwy do spraw środowiska. Ustawa przewiduje także szczegółowe procedury kontroli oraz katalog sankcji za niezgodność z wymogami EUDR.
Jakie kary grożą za naruszenie EUDR?
Nieprzestrzeganie przepisów rozporządzenia może wiązać się z poważnymi konsekwencjami finansowymi i administracyjnymi. Polska ustawa ma określić konkretne kary, jednak już teraz wiadomo, że w przypadku osób prawnych grzywna może wynieść co najmniej 4 procent rocznego obrotu firmy w całej Unii Europejskiej.
Dodatkowymi środkami karnymi mogą być konfiskata produktów lub dochodów uzyskanych z ich sprzedaży, a także czasowe wykluczenie przedsiębiorcy z możliwości ubiegania się o zamówienia publiczne. To pokazuje, jak poważnie Unia Europejska traktuje kwestię zwalczania wylesiania.
Jak przygotować się na EUDR?
Dla producentów mebli i stolarzy kluczowe jest rozpoczęcie działań przygotowawczych już teraz, mimo że do pełnego wdrożenia przepisów pozostało jeszcze kilka miesięcy. Oto najważniejsze kroki, które warto podjąć:
Zweryfikuj łańcuch dostaw – sprawdź, skąd pochodzi drewno, które wykorzystujesz w produkcji. Upewnij się, że dostawcy są w stanie dostarczyć niezbędną dokumentację potwierdzającą legalność pochodzenia materiału.
Wdroż procedury należytej staranności – opracuj wewnętrzne procedury zbierania i weryfikacji informacji dotyczących pochodzenia drewna. Zadbaj o odpowiednią dokumentację.
Współpracuj z dostawcami – poinformuj swoich dostawców o wymogach EUDR i upewnij się, że są przygotowani na nowe regulacje. Wymiana informacji powinna być transparentna i oparta na zaufaniu.
Śledź zmiany legislacyjne – monitoruj postępy prac nad polską ustawą wdrażającą EUDR oraz wytyczne Komisji Europejskiej. Bądź na bieżąco z nowymi wymogami.
Rozważ szkolenia – zadbaj o to, aby zespół odpowiedzialny za compliance był odpowiednio przeszkolony w zakresie wymogów EUDR.
Organizacja warsztatu i profesjonalne wyposażenie
Przygotowanie do wymogów EUDR to także odpowiedni moment na uporządkowanie procesów produkcyjnych i inwestycję w profesjonalne wyposażenie warsztatu. Skuteczna kontrola materiałów, precyzyjna obróbka i właściwa organizacja przestrzeni roboczej ułatwiają nie tylko spełnienie wymogów regulacyjnych, ale także poprawiają ogólną jakość produkcji.
Nowoczesne rozwiązania, takie jak prasy do klejenia drewna, pozwalają na efektywne wykorzystanie materiału i minimalizację odpadów, co ma znaczenie również w kontekście zrównoważonego gospodarowania zasobami. Równie istotne są systemy transportowe i wózki z ramionami nośnymi, które usprawniają logistykę w warsztacie i pomagają w zachowaniu porządku oraz śledzeniu przepływu materiałów. Z kolei stoły natryskowe oraz systemy próżniowe wspierają precyzyjne wykończenie produktów zgodnie z najwyższymi standardami jakości.
Dla firm takich jak CraftDrew, dostarczających profesjonalne wyposażenie dla warsztatów stolarskich, wsparcie klientów w okresie zmian regulacyjnych oznacza nie tylko dostarczanie wysokiej jakości sprzętu, ale także dzielenie się wiedzą o najlepszych praktykach produkcyjnych. Więcej informacji o kompleksowych rozwiązaniach dla stolarni można znaleźć na stronieo firmie.
Certyfikaty FSC i PEFC jako wsparcie
Warto wspomnieć, że posiadanie certyfikatów takich jak FSC (Forest Stewardship Council) lub PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) może znacząco ułatwić spełnienie wymogów EUDR. Choć same certyfikaty nie zwalniają przedsiębiorców z obowiązku należytej staranności, stanowią solidną podstawę do oceny i ograniczania ryzyka w łańcuchu dostaw.
Certyfikowane systemy zarządzania lasami zapewniają identyfikowalność produktów oraz potwierdzają, że drewno pochodzi ze źródeł zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju. Dla wielu producentów mebli współpraca z certyfikowanymi dostawcami może być najlepszym sposobem na spełnienie wymogów prawnych.
EUDR w stolarni – przygotuj się na zmiany już dziś
Rozporządzenie EUDR wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu branży meblarskiej i stolarskiej. Choć przepisy mają na celu ochronę światowych lasów, dla polskich przedsiębiorców oznaczają one przede wszystkim nowe obowiązki administracyjne i dokumentacyjne. Kluczem do sukcesu jest wczesne przygotowanie, transparentność w łańcuchu dostaw oraz ścisła współpraca z dostawcami.
Warto pamiętać, że Polska jako kraj o niskim ryzyku wylesiania ma uprzywilejowaną pozycję – to ułatwienie, z którego powinni skorzystać rodzimi producenci. Jednak nie zwalnia to z obowiązku odpowiedniego przygotowania dokumentacji i wdrożenia procedur należytej staranności. Świadomość regulacji oraz inwestycja w wysokiej jakości sprzęt produkcyjny to fundament odpowiedzialnego i zgodnego z prawem prowadzenia działalności w branży drzewnej.
